Rwa kulszowa

Rwa kulszowa (zwana inaczej: rwa udowa, korzonki, ischialgia) to powszechna dolegliwość związana z wystąpieniem nagłego, silnego bólu okolicy lędźwiowej kręgosłupa spowodowana zapaleniem nerwu kulszowego. Ból ten może promieniować jednostronnie lub obustronnie wzdłuż przebiegu nerwu, a więc przez pośladek, tylną część uda do łydki, a nawet stopy. Równolegle mogą występować inne objawy o podłożu neurologicznym takie jak zaburzenia czucia, drętwienie, uczucie pieczenia lub dyskomfortu, osłabienie siły mięśniowej.

Przyczyny rwy kulszowej

Przyczyną rwy kulszowej jest ucisk lub podrażnienie nerwu, które inicjują zapalenie, a w konsekwencji uszkodzenie nerwu kulszowego. Anatomicznie jest to największy nerw w ludzkim organizmie oddający swoje włókna do większości mięśni nóg oraz mięśni gładkich miednicy i zaopatrujący czuciowo znaczną część skóry kończyn dolnych. Nerw kulszowy bierze swój początek w splocie krzyżowym na wysokości odcinka lędźwiowego kręgosłupa i to tu najczęściej pojawia się problem. Obecny styl życia powoduje, że coraz więcej ludzi skarży się na ból kręgosłupa, a jeżeli w porę nie podejmie się odpowiedniej rehabilitacji i regularnych ćwiczeń to jednym z powikłań może być właśnie rwa kulszowa. Siedzący tryb życia, stres, niewystarczająca ilość ćwiczeń, zła postawa to obecnie najczęstsze przyczyny bólu kręgosłupa. Czynniki te powodują takie schorzenia jak: dyskopatia, czyli wysunięcie się (przepuklina) krążka międzykręgowego, który uciska na nerw, niestabilność kręgów, zmiany zwyrodnieniowe prowadzące do patologicznych zmian strukturalnych i przewlekły stan zapalny, który towarzyszy wymienionym dolegliwościom. Rzadziej czynnikiem wywołującym ból pleców będzie guz nowotworowy lub choroba narządów wewnętrznych, niemniej jednak przyczyny takie należy wykluczyć przed przystąpieniem do fizykoterapii i ćwiczeń. Częstym powodem pojawienia się rwy kulszowej może być nadmierne napięcie mięśni, które uciskając na nerw utrudniają jego odżywienie i uszkadzają go. Do najbardziej „podejrzanych” należy mięsień gruszkowaty w którego bliskim sąsiedztwie nerw przeciska się przez otwór wydostając się z miednicy.

Diagnozowanie

Do diagnozowania rwy kulszowej przydatny jest test  Laseque’a.  Jeżeli w pozycji leżenia na plecach, podczas podnoszenia wyprostowanej nogi ból się nasila, jest duże prawdopodobieństwo, że mamy do czynienia z rwą kulszową. Charakterystycznym objawem może też być bolesność i tkliwość miejsca tuż pod pośladkiem, gdyż tam nerw ten przebiega najbardziej powierzchownie. Przydatne mogą być też badania obrazowe odcinka lędźwiowego kręgosłupa, aby stwierdzić czy są tam jakieś problemy, które mogłyby generować podrażnienia nerwu i doprowadzić do rwy.

Leczenie i rehabilitacja

Największym problemem wpływającym niekorzystnie na komfort życia osoby dotkniętej rwą kulszową jest oczywiście ból. Dopiero zniesienie ból umożliwi dalszą rehabilitację skierowaną na przyczynę problemu. Dolegliwości najczęściej nasilają się pod wpływem pewnych pozycji ciała, dlatego w pierwszej kolejności warto zadbać o przyjęcie pozycji, która przyniesie ulgę. Stan zapalny wymaga również tzw. ciszy mechanicznej, czyli prościej mówiąć odpoczynku. W warunkach domowych nieoceniony może okazać się aparat do elektrostymulacji TENS, który szybko i bez efektów ubocznych zlikwiduje ból. Przydatną funkcją może być też możliwość wykonania jonoforezy, dzięki której można szybko i wydajnie wprowadzić w miejsce bólu leki przeciwbólowe i przeciwzapalne występujące w postaci płynu lub żelu. Ponadto domowe leczenie rwy kulszowej może objąć ciepłe kąpiele, które zadziałają rozluźniająco oraz zimne lub ciepłe okłady.

Ponadto warto zainteresować się fizjoterapią skierowaną na przyczynę problemu. Zbawiennie na kręgosłup zadziałają:
-ćwiczenia wzmacniające mięśnie kręgosłupa, brzucha i pośladków
-masaże i specjalistyczne techniki fizjoterapeutyczne
-odciążający pas lędźwiowy
-elektroterapia: prądy TENS, prądy interferencyjne, diadynamiczne i izodynamiczne
-jonoforeza i fonoforeza, czyli wprowadzanie leku za pomocą prądu stałego lub ultradźwięków
-biostymulacja laserowa
-krioterapia miejscowa
-ciepłolecznictwo, czyli okłady cieplne i nagrzewanie lampą solux
-magnetoterapia

Jakie elektrostymualtory TENS wybrać w rehabilitacji rwy kulszowej ?

Z uwagi na duży obszar stymulacji zalecane są urządzenia dwukanałowe, z możliwością jednoczesnego korzystania z czterech elektrod TENS. Odpowiednie w rehabilitacji rwy kulszowej będą zatem elektrostymulatory TENS ECO77, ECO88 oraz ECO99).

Elektrostymulacji prądami TENS można dokonać na kilka sposobów. Najlepsze efekty przyniesie użycie kilku elektrod, najoptymalniej 4 naraz podłączonych do dwóch kanałów elektrostymulatora TENS (elektrody TENS pracują parami). Elektrody TENS układamy wzdłuż przebiegu nerwu. Pierwszą układamy w miejscu bólu, a kolejne proksymalnie (czyli bardziej ku środkowi ciała) w stosunku do tego miejsca. Innym sposobem jest ułożenie elektrod TENS bocznie po obu stronach kręgosłupa, otaczając miejsce bólu. Istnieje także możliwość ułożenia ich w tak zwanych miejscach spustowych, które najczęściej pokrywają się z punktami akupunkturowymi, jednak to ułożenie wykorzystywane jest najczęściej przy bólach przewlekłych. 

W terapii mamy również do wyboru różne rodzaje zabiegów TENS:

• Najlepsze zastosowanie w przypadku bólów ostrych ma tak zwany TENS niskoczęstotliwościowy, klasyczny o częstotliwości 50-200Hz. Działa on na zasadzie tzw. bramki kontrolnej, czyli powoduje, że bodźce bólowe docierają tylko do rdzenia i tam są blokowane. Zabieg takim prądem może trwać od 30 do 60 minut, jednak należy przez ten czas zwiększać natężenie tak, aby prąd był wyczuwalny.
• Inną metodą jest HiFi, w której prąd o częstotliwości 60-100Hz podawany jest z dużą intensywnością oraz długim czasie impuslu. Natężenie w tym zabiegu musi dochodzić do granicy tolerancji. Zabieg trwa 15-20 minut i przynosi szybką ulgę. Polecany jest jako środek doraźny.
• Metoda BURST polega na przepływie prądu w postaci paczek. Na zmianę przez określony czas płynie prąd o wysokiej i niskiej częstotliwości. Jest to jak gdyby połączenie metody klasycznej z akupunkturową, czyli działającą na zasadzie stymulacji wydzielania endorfin- substancji  odpowiedzialnej za czucie przyjemności i działającej przeciwbólowo. Zabieg trwa 20-45 minut a natężenie powodujące skurcz mięśni.

Zastrzeżenie dotyczące pojęć medycznych: Wszelkie informacje, które mogą dotyczyć lub wpływać na zdrowie mają tylko i wyłącznie znaczenie informacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady lecznicze.