Co to jest elektrostymulacja TENS ?

Alternative content

Elektrostymulacja TENS (Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation - Przezskórna Elektryczna Stymulacja Nerwów) jest bardzo skuteczną terapią przeciwbólową, bazującą na naturalnych, potwierdzonych klinicznie mechanizmach biologicznych organizmu ludzkiego. Jej szczególną i unikalną cechą jest bezinwazyjność i niezwykła skuteczność. Elektrostymulacja TENS pozwala zlikwidować ból przewlekły i ostry.

Postęp w elektronice medycznej zapoczątkował rozwój i tym samym łatwiejszą dostępność urządzeń TENS do zastosowań domowych, samodzielnie stosowanych przez pacjentów.

Historia elektrostymulacji TENS

Alternative content

Zasady elektrostymulacji TENS zostały zdefiniowane przez dwóch francuskich fizjologów Lapicque'a i Weiss'a, na początku ubiegłego wieku. Zdefiniowali oni podstawowe zasady rządzące stymulacją zakończeń nerwowych i mięśni impulsami elektrycznymi. Przeprowadzając wiele znaczących eksperymentów, udało im się stworzyć matematyczny model definiujący zależność między natężeniem prądu a czasem jego aplikacji, niezbędnych do przeprowadzenia optymalnej stymulacji. W tamtych czasach nie dysponowano oczywiście takimi elektrostymulatorami TENS jak dzisiaj, a często próby doświadczalne kończyły się bólem i oparzeniami skóry osób, na których doświadczano. Dzisiaj urządzeniami wielkości małego kalkulatora możemy bezpiecznie przeprowadzać elektrostymulację TENS w domowych pieleszach.

Pierwsze próby użycia elektrostymulacji TENS zostały dokonane w Moskiewskiej Akademii Sportu w 1960 r. przez Profesora Kotz'a. Doświadczenie przyniosło wiele obiecujących odkryć, a po trzech tygodniach z elektrostymulacji poddano grupę atletów. W grupie tej 35% osób po serii zabiegów odczuwało przyrost siły w mięśniach. Problemem tamtych czasów była siermiężność elektrostymulatorów TENS, odczucia elektrostymulacji przypominały tortury prądem, a nie zabieg leczniczy czy wzmacniający. W roku 1979 fizjolog McDonnel, który przeprowadził szereg doświadczeń w zakresie elektrostymulacji stwierdził, że elektrostymulacja nie może być wykorzystywana ponieważ wymaga to użycia prądu o wysokiej, a więc niebezpiecznej częstotliwości oraz, że nie można za pomocą ówczesnej aparatury wygenerować leczniczych skurczów nerwowo-mięśniowych.

Dynamiczny rozwój elektroniki medycznej, w szczególności pojawienie się niewielkich wymiarów i bardzo wydajnych procesorów sterujących radykalnie zmieniły ten stan. Zastosowanie nowoczesnych urządzeń pozwoliło zapobiec niepożądanym skutkom elektrostymulacji, ryzyka oparzenia skóry, zniwelowało występowanie charakterystycznego
kłucia prądem”.

Za źródłem:
1) Lapicque, L (1909) Définition expérimentale de l'excitabilité [Experimental definition of excitability] Soc. Biologie 77, 280-83
2) Weiss, G (1901) Sur la possibilité de rendre comparable entre eux les appareils servant à l'excitation électrique. [On the possibility of making direct comparisons between equipment used to create electrical excitation] Arch. Ital. Biol 35, 413-46

Modele elektrostymulacji TENS

Alternative content

Elektrostymulacja TENS opiera się na istniejących w naszym układzie nerwowym naturalne mechanizmy uśmierzania bólu.

Wyróżniamy dwa modele stymulacji:

- wysokoczęstotliwościowa terapia TENS polega na pobudzaniu nerwów czuciowych, w efekcie blokuje impulsy nerwowe przekazujące do mózgu informację o bólu. Mózg nie otrzymuje informacji dotyczącej miejsca i nasilenia bólu. Blokowanie impulsów bólowych nie powoduje uszkodzenia struktury nerwów, a tylko "oszukuje" mechanizm informowania o bólu (teoria bramek bólowych Melzack'a i Wall'a). Teoria opublikowana w magazynie Sciencie w 1965 roku pod tytułem „Mechanizm bólu: Nowa teoria” (Pain Mechanisms: A New Theory). W teorii tej włókna nerwowe typu C przenoszą sygnał z elektrostymulatora TENS szybciej, niż włókna typu A. W efekcie impuls z elektrostymulatora dociera pierwszy blokując impulsy odpowiedzialne za ból.

- niskoczęstotliwościowa terapia TENS, zwana elektroakupunkturą, polegająca na pobudzaniu nerwów w mięśniach.

Mechanizmy fizjologiczne TENS

Elektrostymulacja TENS wywołuje następujące procesy fizjologiczne:

- niweluje całkowicie lub zmniejsza odczucie bólu, poprzez zmniejszenie ilości impulsów rozsyłanych przez nerwy transportujące informacje o bólu do kory mózgowej. Aktualne badania dowodzą mechanizmu hamowania presynaptycznego (synapsa to połączenie nerwów). Udowodniono, że stymulacja nerwów czuciowych w miejscu bólu, blokuje ilość bodźców bólowych i zmniejsza dolegliwości bólowe. Dzije się tak ponieważ nerwy czuciowe są grubsze i transportują impulsy szybciej niż nerwy bólowe. W efekcie mózg, który odbiera bodźce czuciowe nie jest w stanie przetworzyć tylu informacji i część z nich, w tym uciążliwe bodźce bólowe, są blokowane. Dociera tylko szybszy i mocniejszy bodzieć. Dla przykładu zaangażowani emocjonalnie np. w sytuacji zagrożenia, czy bezbośredniej ekspozycji bólowej (np. wypadek) nie odczuwamy bólu. Według ten zasady w przypadku występowania bólu próbujemy miejsce jego występowania masować co przynosi nam ulgę. Teraz tą pracę wykona precyzyjniej i skuteczniej elektrostymulator TENS.

- uwalnia większą ilość endorfin do krwiobiegu- generowanych przez organizm tzw. neurohormonów o działaniu skojarzonym z morfiną. Endorfiny niwelują na dłuższy okres uczucie bólu i aktywizują uszkodzone tkanki do regeneracji. Wpływają na poprawę ogólnego stanu zdrowia i samopoczucia.

- zwiększa ukrwienie - na obszarze stymulacji TENS. Stosowanie częstotliwości w trybie ciągłym na poziomie 1,5-4 Hz rozluźnia mięśniówkę naczyń krwionośnych (na podstawie badań norwerskiego uczonego z 1998 prof. Birger Kadaa). Dobre ukrwienie warunkuje optymalne funkcjonowanie tkanek. Elektrostymulacja TENS będzie bardzo skuteczna w leczeniu ran, obrzęków, owrzodzeń skóry i trądu.

- stanowi alternatywę dla rozgrzewki w sportach wyczynowych – istnieje szereg badań w obszarze sportów wyczynowych, które potwierdzają wysoką skuteczność stosowania elektrostymulacji TENS przy rozgrzewce (stymulacja naczynioruchowa).

- powoduje zmniejszenie cellulitis lub zmarszczek – przy użyciu specjalistycznych elektrod TENS można realizować zabiegi kosmetyczne, zmniejszające cellulitis (elektrody silikonowe) i wygładzające zmarszczki (elektrody na twarz lub tylko okolice oczu)

- aktywizuje jony przyspiesza ich ruch w organizmie człowieka, który zawiera roztwory soli. Mamy tu do czynienia ze zjawiskiem elektroforezy i elektroosmozy. Wzmożone absorpcja jonów przez błonę komórki, znacząco przyspiesza regenerację tkanek oraz proces usuwania metabolitów.

Wskazania do elektrostymulacji TENS

Elektrostymulacja TENS na bóle przewlekłe:

• bóle układu kostnego oraz bóle kręgosłupa
• bóle stawów
• bóle mięśni
• nerwobóle z powodu dyskopatii
• bóle związane ze zmianami zwyrodnieniowych
• bóle pourazowe przewlekłe
• bóle reumatyczne (gościec, zapalenie stawów)
• bóle zwyrodnieniowe tkanek tworzących staw (artroza)
• bóle związane z odwapnieniem kości (osteoporoza)
• bóle miażdżycowe (arterloskleroza)
• bóle neurologiczne, w szczególności związane z demielinizacji w mózgu i rdzeniu kręgowym (stwardnienie rozsiane SM)
• bóle migrenowe przewlekłego

Elektrostymulacja TENS na bóle ostre:

• bóle pooperacyjne
• bóle pourazowe
• bóle związane z uciskiem na nerwy rdzeniowe, w szczególności nerw kulszowy (rwa kulszowa, ischialgia)
• bóle związane ze zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa w odcinku szyjnym (rwa barkowa)
• bóle migrenowe ostre przemijające

Elektrostymulacja TENS na bóle związane z tkankami i kośćmi:

• bóle związane z zaburzeniami ukrwienia
• bóle związane z zwężeniem lub niedrożnością tętnic, w szczególności kończyn dolnych (zespół stopy cukrzycowej)
• bolesne i przewlekłe gojenie się ran
• bolesne uszkodzenia skóry związane z długotrwałym leżeniem (owrzodzenia i odleżyny)
• bóle związane ze złamaniami i pęknięciami kości
• bóle związane z naderwaniami i stanami zapalnymi ścięgien
• bóle związane z przeciążeniami stawów i ich obrzękami

Elektrostymulacja TENS na bóle i dolegliwości związane z zaburzeniami funkcjo mięśni szkieletowych, ścięgien i nerwów ruchowych:

• osłabienie lub zanik mięśni
• ból mięśni
• przewlekłe stany zmęczenia
• wyczerpanie po wysiłku
• bóle związane z unieruchomieniem po urazach
• bóle pooperacyjne stawów lub ścięgien
• bóle poudarowe
• bóle po urazach czaszkowo-mózgowych
• bóle po urazach sportowych
• wzmożone napięcie mięśniowe wywołujące zaburzenia ruchowe (spastyczność)
• osłabienia mięśni w wyniku spastyczności, prowadzące do ograniczenia ruchów
• spastyczność , udarach, urazach czaszkowo-mózgowych, urazach sportowych, spastyczności mięśni
• zaburzenia czynności kończyn i narządów wewnętrznych w wyniku ucisków na nerwy w skutek zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa lub zmian naczyniowych

Elektrostymulacja TENS pomocna w rehabilitacji mięśni i nerwów dna miednicy:

• osłabienie mięśni i osłabienie sprężystości przepony dna miednicy
• wysiłkowe nietrzymanie moczu
• wysiłkowe nietrzymanie stolca
• zaburzenia czucia, zaburzenia ukrwienia, naglące parcia
  obniżenie narządów rodnych u kobiet
• zatrzymanie moczu, w szczególności spowodowana nadczynnością mięśnia wypieracza moczu i podwyższonym napięciem mięśni wokół szyi pęcherza oraz zwieracza cewki moczowej
• neurogenne zaburzenia czynności dolnych dróg moczowych u osób ze stwardnieniem rozsianym lub cukrzycą
• dolegliwości związane z urazami rdzenia kręgowego

Przeciwwskazania do elektrostymulacji TENS

• rozrusznik serca, silna arytmia serca (wymagana opinia kardiologa) 
• epilepsja (wymagana opinia neurologa i pierwszy zabieg pod kontrolą) 
• stymulacja miejsca w którym stwierdzono zmiany nowotworowe, w przypadku stwierdzonych nowotworów przez zastosowanie elektrostymulacji zasięgnij opinii lekarza
• ciąża nie wolno stymulować brzucha ciężarnej (warto natomiast łagodzić stymulacją ból pleców, rwę kulszową a szczególnie ból porodowy!) 
• zaawansowane żylaki zewnętrzne w miejscu aplikacji elektrod (np. żylaki na nogach lub znaczne hemoroidy) 
• nie wolno powodować skurczu mięśni po operacji lub urazach mięśni lub ścięgien, dopóki nie zezwoli na to lekarz prowadzący. Warto natomiast stymulować parametrami znoszącymi ból, przyspieszającymi gojenie i likwidację obrzęku. 
• nie wolno układać elektrod na podrażnionej, zranionej skórze lecz otoczyć elektrodami ranę, naklejając elektrody na zdrowej skórze 
• nie stosować w czasie obsługi maszyn i pojazdów
• nie stosować w odległości < 1 m od aktywnych urządzeń wys. częstotliwości 
• implanty metalowe nie są przeciwwskazaniem do stymulacji TENS
• nie stosować na mokrą skórę
• nie stosować ze stanem gorączkowym 
• nie stosować w okolicach serca

Elektrostymulacja TENS - Podsumowanie

Elektrostymulacja TENS jest od lat uznaną na świecie uzupełniającą metodą leczenia. Jej główne zalety to:

• wysoka skuteczność
• brak skutków ubocznych (po wykluczeniu przeciwwskazań) 
• brak interakcji z lekami
• hartowanie całego ustroju

Chorzy z bólem przewlekłym mogą, w wielu przypadkach przy codziennym stosowaniu elektrostymulacji TENS, znacznie obniżyć dawki silnych leków przeciwbólowych lub nawet z nich zrezygnować.

Więcej na temat elektrostymulacji

www.elektrostymulacja.org